ዓሌትነትን ኣድልዎን እንታይ እዩ?

ዓሌትነት ማለት ሰባት ንሓደ ጉጅለ ሰባት ብሰንኪ ኣካላዊ መልክዖም (ሕብሪ ቆርበቶም)፣ መበቆሎም ወይ ሃይማኖቶም ካብ ካልኦት ዝሓሹ ወይ ዝገደዱ ኢሎም ክኣምኑ ከለዉ እዩ።

ዓሌትነት ናይ ስልጣን ጉዳይ እዩ። ንዝተወሰኑ ጉጅለታት ሰባት ንምድኻምን ንካልኦት ድማ ንምድልዳል እዩ ዝጥቀም።

ዓሌትነት ኣብ ብዙሕ መዳያት መዓልታዊ ህይወት ከም ስራሕ፣ መንበሪ ገዛ ኣብ ምርካብ፣ ወይ ምስ ጎረባብቲ ኣብ ዘሎ ርክብ ኣሎ።

ዓሌትነት ብዙሕ መልክዕ ክህልዎ ይኽእል እዩ፦ ጸርፊ፣ መጥቃዕቲ፣ ከምኡ'ውን ምግላል።

ዓሌትነት ኩሉ ግዜ ኮነ ኢልካ ወይ ብምፍላጥ ዝፍጸም ኣይኮነን። ኣብ ሕብረተሰብና፣ ትካላትን ማሕበራዊ ልምድታትናን ብዕምቆት ሱር ዝሰደደ እዩ። ንኣብነት፣ ጸረ ጸለምቲ ዓሌትነት ምስ ታሪኽና ምስ መግዛእትን ባርነትን ዝተኣሳሰር እዩ።

ኣድልዎ ማለት ሓደ ሰብ ወይ ጉጅለ ሰባት ብሰንኪ ኣካላዊ መልክዖም (ሕብሪ ቆርበቶም) መበቆሎም፣ ሃይማኖቶም፣ ጾታኦም፣ ጾታዊ ዝንባለኦም ወይ ስንክልናኦም ዘይፍትሓዊ ኣተሓሕዛ ምስ ዝግበረሎም እዩ።

ዓሌታዊ ማለት ሓደ ሰብ ብሰንኪ ኣካላዊ መልክዑ (ሕብሪ ቆርበቱ)፣ መበቆሉ ወይ ሃይማኖቱ ክጉዳእ ከሎ እዩ።

• ኣብ መንጎ ሰባት ዘሎ ዓሌትነት (ወይ ኣብ መንጎ ሰባት ዝፍጠር ዓሌትነት)፦ እዚ ንኻልኦት ሰባት ብሰንኪ መበቆሎም ወይ ኣካላዊ መልክዖም (ሕብሪ ቆርበት) ንዝፍጠር ጽልኢ ወይ ዕጽውን ኣዕናውን ኣተሓሳስባ የመልክት። እዚ ብዝጎድኡ ቃላት፣ ጸርፊ፣ ኣድልዎ ወይ ዓመጽ ክግለጽ ይኽእል።
• ባህላዊ ዓሌትነት፦ ዝተወሰኑ ባህልታት ብሰንኪ ዓሌታዊ ጽልዋታት ይዋረዱ ወይ ኣይክበሩን እዮም። ስተሪዮታይፕ ማለት « ኩሎም ኣፍሪቃውያን ወይ ኩሎም ኤስያውያን... » ኢልኩም ክትሓስቡ ከለኹም እዩ። ስቴሪዮታይፕ ኣብ ፊልምታት፣ ስነ-ጥበብ ወይ ባህላዊ ውክልናታት ክድልድል ይኽእል።
• መዋቕራዊ ዓሌትነት (ወይ ዓሌትነት ኣብ ሕብረተሰባዊ መዋቕር)፦ እዚ ኣብ ሕግታትን ኣወዳድባን ሓደ ሕብረተሰብ ዓሌትነትን ዘይማዕረነትን ክህሉ ከሎ እዩ።

መብዛሕቲኡ ግዜ፣ ዋላ'ኳ ሓደ ሰብ ብቐጥታ እንተ ዘይሓሰቦ፣ እዚ ናብ ኣድልዎ እዩ ዝመርሕ።

• ትካላዊ ዓሌትነት (ወይ ዓሌትነት ኣብ ውሽጢ ትካላት)፦ እዚ ኣብ ኣገደስቲ ትካላት ሕብረተሰብ፡፣ ከም ኣብያተ ትምህርቲ ወይ ኣብ ስራሕ ቦታ ዘይማዕርነትን ኣድልዎን ክህሉ ከሎ እዩ። ትካላዊ ዓሌትነት ኩሉ ግዜ ዝርአ ኣይኮነን። ሕቡእ እዩ። ካብ ደገ ዝርአ ነገር የለን፣ ኩሉ ነገር ንቡር እዩ ዝመስል።